Przedwojenne wielkie zespoły mieszkaniowe Berlina

W 2008 roku przedwojenne modernistyczne zespoły mieszkaniowe Berlina zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ta decyzja kapituły ONZ odpowiada na strategię UNESCO, której efektem jest coraz częstsza ochrona modernizmu jako części światowego dziedzictwa. Sześć zespołów mieszkaniowych Berlina wyróżnia się w skali świata nie tylko z uwagi na ich ogromne znaczenie, ale również dzięki dobremu stanowi zachowania.

Osiedla zostały wybudowane pomiędzy 1913 a 1934 rokiem. Odpowiedź architektów modernizmu na niedobór mieszkań po I Wojnie Światowej stała na najwyższym architektonicznym poziomie: nowoczesne, niedrogie mieszkania z kuchnią, łazienką i balkonem, w budynkach bez podwórek ani oficyn, zapewniające przestrzeń, powietrze i słońce. Architektura wysokiej jakości, zastosowany język formalny, układ mieszkań i plan zagospodarowania terenu stały się wzorcowym modelem dla całego XX wieku. Proces planowania i budowy zespołów mieszkaniowych oznaczał ustrojową zmianę w mieszkalnictwie, która była możliwa tylko dzięki wyjątkowym politycznym i społecznym okolicznościom panującym po wojnie. Jako przeciwstawny dla spekulacyjnego sektora prywatnego, ten model mieszkalnictwa prezentował nurt nowej architektury dla nowego społeczeństwa.

Estetyka awangardy w sztuce i architekturze była związana ze społecznymi koncepcjami lewicy. Związki zawodowe, kooperatywy mieszkaniowe oraz komunalne przedsiębiorstwa budowlane były głównymi podporami tej utopijnej konstrukcji. Dziś formuje się druga szansa. Sektor publiczny wycofał się z budownictwa mieszkaniowego i wyprzedał mieszkania najemcom oraz inwestorom. Przedwojenne osiedla Berlina dają przykład jak utrzymanie historycznych budynków można pogodzić ze współczesnymi wymaganiami dotyczącymi wyposażenia w udogodnienia życia codziennego.

Oficjalna strona modernistycznych zespołów mieszkaniowych Berlina

Großsiedlung Siemensstadt

Urbanistyka: Hans Scharoun
Architektura: Hans Scharoun, Walter Gropius, Otto Bartning, Fred Forbat,
Hugo Häring, Paul R. Henning
Architektura krajobrazu: Leberecht Migge
Budowa: 1929-1934
Powierzchnia: 19,3 ha
Liczba mieszkań: 1370

zespoły mieszkaniowe siemensstadt
Plan osiedla Siemenstadt (na czerwono – budynki będące pod ścisłą ochroną konserwatorską, na żółto – obszar pod ścisłą ochroną, na pomarańczowo – strefa buforowa)

Wielki zespół mieszkaniowy Siemensstadt wyraża modernistyczną koncepcję rozluźnionej zabudowy w otoczeniu zieleni mocniej niż Białe Miasto, które powstało w tym samym czasie. Tym samym wskazało kierunek rozwoju osiedli mieszkaniowych po II Wojnie Światowej. Czytaj dalej Przedwojenne wielkie zespoły mieszkaniowe Berlina

Hansaviertel w Berlinie

Kwartał Hanzy

Hansaviertel to osiedle znajdujące się w centralnej części współczesnego Berlina – Mitte. Rozciąga się od centralnego parku Tiergarten do zakola rzeki Szprewy na północy. W czasie II Wojny Światowej osiedle zostało zniszczone niemal doszczętnie. Po podziale Berlina osiedle znalazło się w części zachodniej.

Znaczne zniszczenia wojenne pozwoliły na zupełnie świeże spojrzenie na ten kawałek miasta. Pozwoliło to na zaplanowanie w tym miejscu osiedla przyszłości, zrywającego z dawną historią. Nowe modelowe osiedle miało powstać na południowej części dawnego Hansaviertel, stąd często używana nazwa Südliches Hansaviertel. Od północy i północnego-zachodu nowe założenie było ograniczone linią kolejową.

Nowe osiedle miało spełniać dwie podstawowe wytyczne:

  • rozluźniona zabudowa zamiast zwartej zabudowy kwartałowej okresu przedwojennego
  • duży udział terenów zieleni – park Tiergarten miał płynnie wnikać w strukturę osiedla, tak aby granica pomiędzy zabudową a zielenią była niezauważalna

Podstawowy plan osiedla powstał w 1953 roku w wyniku pracy trzech architektów: Gerharda Jobst’a, Willy Kreuer’a oraz Wilhelma Schließe. Plan był później wielokrotnie dopracowywany, zaś kształt konkretnych budynków miał być rozstrzygnięty na podstawie międzynarodowego konkursu.

Czytaj dalej Hansaviertel w Berlinie

Łódź 2015

Ostatni weekend kwietnia miałem okazję spędzić na wyjeździe studialnym ze Szczecińskim Inkubatorem Kultury. Poniżej spóźnione sprawozdanie z wizyty.

Polskie Detroit

Relację z Łodzi należy rozpocząć od procesów zachodzących w tym mieście od 25 lat, z którymi mieszkańcy i władze miasta nie uporały się do dziś. Niegdyś gospodarcza potęga, dziś porównywana do amerykańskiego Detroit Łódź boryka się z ogromną depopulacją, bezrobociem oraz dekapitalizacją śródmieścia. Kamienice czynszowe w czasie Polski Ludowej nie były remontowane, a w nowej rzeczywistości mieszkańcy i administracja również nie mogły sobie poradzić z potrzebnymi inwestycjami.
Wśród miast wojewódzkich z bezrobociem na poziomie 11,2 % Łódź zajmuje 2. miejsce za Białymstokiem (12,2%) i przed Kielcami (9,9%) – dane z marca 2015. Transformacja ustrojowa w Łodzi wciąż zbiera ponure żniwo.
W 2007 roku Kraków wyprzedził Łódź pod względem liczby ludności. Tym samym Łódź spadła na 3. miejsce najliczniejszych miast w Polsce. Jednak wbrew obiegowym opiniom o masowej emigracji zarobkowej z Łodzi przyczyną tak drastycznej depopulacji miasta jest krótsza długość trwania życia mieszkańców Łodzi w porównaniu do innych miast.

trwnie zycia
Trwanie życia w największych polskich miastach

Pomimo tego dość ponurego opisu od kilku lat z dużym zainteresowaniem obserwuję pozytywne zmiany zachodzące w Łodzi odbijające się głośnym echem w całym kraju. Myślę, że już teraz widać ogrom zmian, a za kilka lat miasto będzie odmienione zachowując swoją kulturową tożsamość.

Czytaj dalej Łódź 2015